Gesubstantiveerde adjectieven en voltooide deelwoorden
1. In het algemeen wordt de schrijfwijze van gesubstantiveerde adjectieven en
voltooide deelwoorden met een hoofdletter begonnen.
Voorbeelden:
Wir wünschen alles Gute.
Zum Aperitif gab es Süßes und Salziges.
Geh nicht mit Unbekannten!
Sie war unsere Jüngste.
Die Ampel schaltete auf Rot.
Es ist das Beste, wenn du kommst.
Die Pest traf Hoh und Niedrig.
Diese Musik gefällt Jung und Alt.
Wenn man Schwarz mit Weiß mischt...
Das Englische ist eine Weltsprache.
Die Miete ist am Ersten jedes Monats zu bezahlen.
Den Kometen haben Unzählige (Ungezählte, Zahllose) gesehen.
Alles übrige besprechen wir morgen.
2. Bovenstaande is niet geldig voor gesubstantiveerde adjectieven of
voltooide deelwoorden die verwijzen naar een substantief elders in de tekst.
Voorbeelden:
Sie war die aufmerksamste und klügste meiner Zuhörerinnen.
Vor dem Haus spielten viele Kinder, einige kleine im Sandkasten, die größeren
am Klettergerüst.
Es waren neun Teilnehmer erschienen, auf den zehnten wartete man vergebens.
Alte Schuhe sind meist bequemer als neue.
Dünne Bücher lese ich in der Freizeit, dicke im Urlaub.
Zwei Männer betraten den Raum; der erste trug einen Anzug, der zweite Jeans und
Pullover.
Leih mir bitte deine Farbstifte, ich habe meine/die meinen/die meinigen
vergessen.
Der Verkäufer zeigte mir seine Auswahl an Krawatten. Die gestreiften und
gepunkteten gefielen mir am besten.
3. Adjectieven in de overtreffende trap kan men vormen met "am" of "aufs". Zij
worden zonder hoofdletter geschreven als men erbij de vraag "hoe?" kan stellen.
Kan men er echter de vraag "waaraan?" of "waarop?" stellen, dan wordt de
schrijfwijze van die overtreffende trap met een hoofdletter begonnen.
Voorbeelden:
Dieser Weg ist am steilsten (vraag: hoe?).
Sie hat uns aufs herzlichste begrüßt (vraag: hoe?).
Es fehlt ihnen am Nötigsten (vraag: waaraan?).
Wir sind aufs Beste angewiesen (vraag: waarop?).
4. In vaste verbindingen worden gesubstantiveerde adjectieven niet met
een hoofdletter geschreven als deze adjectieven:
niet verbogen worden
en er een voorzetsel aan voorafgaat of volgt
en er geen lidwoord aan verbonden is.
Voorbeelden:
Ich hörte von fern ein dumpfes Grollen.
Die Pilger kamen von nah und fern.
Die Mädchen hielten durch dick und dünn zusammen.
Das wird sich über kurz oder lang herausstellen.
Damit habe ich mich von klein auf beschäftigt.
Man hat ihn für dumm vekauft.
Das werde ich dir schwarz auf weiß beweisen.
Die Stimmung war grau in grau.
Worden in bovenstaande situatie de gesubstantiveerde adjectieven toch verbogen, dan is
voor de schrijver vrij om al dan niet de schrijfwijze ervan te beginnen met een hoofdletter.
Voorbeelden:
Aus der Brandruine stieg von neuem (von Neuem) Rauch auf.
Wir konnten das Feuer nur von weitem (von Weitem) betrachten.
Der Fahrplan bleibt bis auf weiteres (auf Weiteres) in Kraft.
5. De volgende telwoorden en al hun verbuigingen en trappen van vergelijking worden
zonder hoofdletter geschreven, indien zij als gesubstantiveerde adjectieven
gebruikt worden: "viel, wenig; (der, die, das) eine, (der, die, das) andere"
Voorbeelden:
Das haben schon viele erlebt.
Nach dem Brand war nur noch weniges zu gebrauchen.
Die meisten haben diesen Film schon einmal gesehen.
Die einen kommen, die anderen gehen.
Die anderen kommen später. Das können auch andere bestätigen.
Alles andere erzähle ich dir später.
Maar toch laat de spelling een zekere vrijheid toe: de auteur mag een accent
leggen op het substantieve in de onbepaalde telwoorden hierboven. Dan mag hij
de schrijfwijze ervan beginnen met een hoofdletter.
Voorbeelden:
Die Einen sagen dies, die Anderen das.
Die Meisten stimmten seiner Meinung zu.
6. Hoofdgetallen, waarmeee men een hoeveelheid wil aangeven, schrijft men in hun gesubstantiveerde vorm zonder hoofdletter.
Voorbeelden:
Was drei wissen, wissen bald dreißig.
Sie rief um fünf an.
Wir waren an die zwanzig.
Er sollte die Summe durch acht teilen.
Wijst men op het getal zelf als een substantieve identiteit, dan wordt de schrijfwijze ervan
begonnen met een hoofdletter.
Voorbeelden:
Er setzte alles auf die Vier.
Sie fürchtete sich vor der Dreizehn.
Der Zeiger nähert sich der Elf.
Sie hat lauter Einsen im Zeugnis.
De niet nader bepaalde getallen "dutzend, hundert, tausend" mogen als
gesubsidieerde waarden zonder hoofdletter geschreven worden, dit moet echter
niet.
Voorbeelden:
Es kamen viele tausende (viele Tausende) von Zuschauern.
Sie strömten zu aberhunderten (zu Aberhunderten) herein.
Der Fall war angesichts dutzender )angesichts dutzender) von Augenzeugen klar.
|