U bevindt zich hier: Uitspraak  
UITSPRAAK
Gebruikte
symbolen

e: a: i: o:  lange klinkers zoals in het Nederlands.

a  korte "a" zoals in het Nederlands, maar scherper uitgesproken.

i  korte onbeklemtoonde "i", uitgesproken zoals in het Nederlands met gespreide lippen en vooraan in de mond.

ɪ  beklemtoonde korte klinker "i", uitgesproken zonder gespreide lippen en niet vooraan in de mondholte, een tussenvorm tussen een Nederlandse korte "i" en een doffe "e", maar toch dichter bij de "i"-klank. (Deze uitspraak komt soms ook voor bij een onbeklemtoonde "i".)

ai  de geschreven tweeklank "ei" spreekt men uit als "ai".

u:  lang uitgesproken Nederlandse "oe" als in "koe".

u  kort uitgesproken Nederlandse "oe".

y:  lang uitgesproken Nederlandse "u". Geschreven is dit "ü".

y  kort uitgesproken Nederlandse "u". Geschreven is dit "ü".

ɛ:  lang uitgesproken als een lange vuile Nederlandse "ei" (de eind-"i" niet uitspreken). Dit komt bij de "ä" voor.

ɛ  kort uitgesproken Nederlandse "e" zoals in de Nederlandse woorden "weg, pech". Dit komt veel voor bij de geschreven Duitse "e" en bij de "ä".

ə  doffe "e" zoals in het Nederlands.

ø  uitgesproken als het Nederlandse "eu" in "beuk". Komt voor bij de geschreven "ö".

œ  uitgesproken als het Franse uitgesproken "eu" in "jeune, coeur". Komt voor bij de geschreven en kort uitgesproken "ö".

ɐ  een "r" op het einde van een woord of een lettergreep. Indien aan deze "r" een doffe "e" voorafgaat, valt deze "e" in de uitspraak weg. De uitspraak is een soort doffe "e" die zeer kort wordt uitgesproken en gebonden wordt aan de uitspraak van de vorige letter met een lichte toonverlaging.

r  een zeer rollende "r" die uitgesproken wordt achteraan tegen de keelholte, waarbij de tong achterwaarts geduwd wordt zodat de keelholte meer gesloten wordt.

kh ph th  een "k", "p" of "t" die aangeblazen wordt (geaspireerd) door er een "h" onmiddellijk erop uit te spreken. Dit gebeurt indien er een klinker op volgt, ook indien er een doffe "e" op volgt.

k p t  een "k", "p" of "t" uitgesproken zoals in het Nederlands, zonder aan te blazen. Dit gebeurt indien er geen klinker op volgt.

f, d, b  een "f", "d" of "b" uitgesproken zoals in het Nederlands. De "d" en "b" worden zoals in het Nederlands uitgesproken als een "t" en "p" op het einde van een woord of voor een medeklinker.

n  een "n" uitgesproken zoals in het Nederlands, maar langer aanhalen.

v  Elke geschreven "w" waarbij de bovenste snijtanden lichtjes op de onderlip worden geplaatst en een Nederlandse "v" uitgesproken wordt die enigszins overneigt naar een "w". Een zuivere "w"-uitspraak is echter geen fout, men vermijdt het echter best.

ʃ  Elke geschreven "sch" wordt uitgesproken zoals in het Franse woorden "chemin, chat".

ŋ  een "ng" zoals in het Nederlandse “lang”

ç  een "ch" zoals in het Nederlandse "wicht, zucht". Ook de geschreven "g" in de woorduitgang "-ig" wordt op deze wijze uitgesproken.

x  een "ch" na klinkers, uitgezonderd na een "i" of een "u". Daarbij klinkt de "ch" iets meer naar het bovenste gedeelte van de mondholte toe.

g  Een geschreven "g", uitgesproken als de "g" in het Franse woorden "gare, garçon". Steeds in het begin van een Duits woord of er midden in. Op het einde van een woord of een lettergreep wordt de geschreven "g" uitgesproken als een "k".


UITSPRAAK VAN DE 'A'

Uitspraak andere letters

A  B  C  D  E  G  H   I  K  L  N 
                     
O  P  R  S  T  U  V  W  Y  Z   

 

Uitspraak twee opeenvolgende klinkers
Uitspraak alfabet
Klemtoon van een woord


Uitspraak A

De "a" wordt als lange klinker uitgesproken zoals de lange 'a' in het Nederlands. Als korte klinker spreekt men de "a" vrij scherp uit, niet zoals een West-Vlaming, maar wel zoals een Antwerpenaar of zoals in het algemeen een Nederlander.

In het onderstaande is de klemtoon van een woord met meerdere lettergrepen weergegeven door een onderlijnde klinker.
De uitspraak van het volledige woord is weergegeven in (groen) fonetisch schrift, waarvoor een verklaring in de linker menukolom.

Lange klinkers:

Wanneer spreekt men een klinker lang uit en wanneer niet? Hier zijn wel een aantal regels, maar toch ook talrijke uitzonderingen. Regels:

Volgt op de beklemtoonde klinker maar één medeklinker (uitgezonderd x) in de lettergreep, dan spreekt men deze lang uit. Voorbeelden met de lange klinker "a" (fonetisch een a: met een dubbelpunt):

    Graf [gra:f]
    Tag [tha:k]
    Wagner [va:gnɐ]
    Adler [a:dlɐ]
    habt [ha:pt]
    Maß [ma:s]
    wagen [va:gn]

Bovendien wordt de beklemtoonde "a" lang uitgesproken voor "th", "ph" en voor een andere klinker. Voorbeelden: 

    Athos [a:thos]
    Pentathlon [phɛntha:tlon]
    Graph [gra:f]
    Chaos [kha:os]
    Menelaos [menela:os]

De "a" wordt lang uitgesproken, indien ze in een beklemtoonde woordstam staat, die eindigt op "-ach". Voorbeelden: 

    er brach [e:ɐ bra:x]
    Gemach [gəma:x]
    er stach [e:ɐ ʃtha:x]
    er sprach [e:ɐ ʃpra:x]

De beklemtoonde "a" wordt lang uitgesproken, in vele (maar niet alle(!)) woorden die eindigen op "-ar" gevolgd door "s", "sch", "t", "z". Voorbeelden: 

    der Arzt [de:ɐ a:rtst]
    der Harz [de:ɐ ha:rts]
    Quarz [kva:rts]
    zart [tsa:rt]
    Bart [ba:rt]

De "a" wordt lang uitgesproken, indien ze op het woordeinde staat en de klemtoon heeft. Voorbeelden: 

    da [da:]
    Papa [phapha:]
    Ulema [ulema:]

Maar... bij elke klinker zijn er tal van uitzonderingen, en deze dient u weer uit ervaring te weten! Voorbeelden met de lang uitgesproken klinker 'a' waarvoor geen regels bestaan:

    der Papst [de:ɐ pha:pst]
    Jagd [ja:kt]
    Magd [ma:kt]
    drasch [dra:ʃ]

Het woord of woorddeel "nach" wordt altijd lang uitgesproken (bv. nachdem, nacheinander, Nachmittag), behalve in het woord "Nachbar" (daar wordt de "a" van Nach- kort en de "a" van -bar lang uitgesproken).

De woorduitgangen -bar, -sal, -sam worden steeds lang uitgesproken, ook al hebben ze helemaal geen klemtoon. Ook de "a" in de woorduitgang "-ian" wordt (vaak!) lang uitgesproken, ook al heeft die uitgang geen klemtoon. Voorbeelden:

    Nachbar [naxba:ɐ]
    langsam [laŋza:m]
    Schicksal [ʃɪkza:l]
    Enzian [ɛntsia:n]

Korte klinkers:

In alle andere gevallen wordt een klinker kort uitgesproken. Maar er zijn ook heel wat gevallen waarbij de 'a' kort uitgesproken wordt, hoewel schijnbaar de bovenstaande regels voor het lang uitspreken voldaan zijn. Voorbeelden daarvan met de klinker 'a', alle aldus kort uitgesproken:

    Dach [dax]
    ab [ap]
    fax [faks]
    am [am]
    das [das]
    man [man]
    was [was]
    Atlas [atlas]
    Grammatik [gramathɪk]
    er hat [e:ɐ hat] (de imperatief habt met lange 'a')
    Papa [phapha] (zie hierboven voor accent op de 2de "a")
    Kanapee [khanaphe]
    Paprika [phaprikha]
    Sache [zaxə]
    Tram [tram]
    Kap [khap]
    Paket [phakhe:t]
    Syllabus [zylabus]
    chaotisch [khao;thɪʃ]
    Dollar [dolar]
    Monat [mo:nat]

De klinker "ä":

De klinker "ä" (met Umlaut) wordt lang of kort uitgesproken onder dezelfde voorwaarden als de "a". Een kort uitgesproken "ä" klinkt als een Nederlandse korte "e" zoals in de woorden "weg, pech". Spreekt u dergelijke Nederlandse "e" lang uit (maar niet zoals in de Nederlandse woorden "meer,weer"), dan ontstaat een speciale Duitse klank: een lange vuile Nederlandse 'ei'. Met vuile 'ei' wordt bedoeld, deze uit te spreken zonder de afrondende 'i' uit te spreken. Voorbeelden met lange en korte "ä":

    Lange "ä":

    Bär [bɛ:ɐ]
    Erträgnis [ɛɐtrɛ:knɪs]
    Mädchen [mɛ:tçən]
    Quälerei [kvɛ:lərai]
    gemäß [gəmɛ:s]
    nächst [nɛ:çst]
    Städte [ʃthɛ:thə]

    Korte "ä":

    fällen [fɛlən]
    Gäste [gɛsthə]
    Präsenz [prɛzɛnts]

De klinker "ah":

Volgt op de "a" een "h", dan wordt de "a" altijd lang uitgesproken met of zonder klemtoon van het woord. De "h" wordt daarbij niet uitgesproken en beschouwd als een deel van de klinker. Voorbeelden:

    mahnen [ma:nən]
    fahren [fa:rn]
    Fahrerei [fa:rərai]
    Prahlerei [pra:lərai]

De klinker "aa":

Wordt een klinker dubbel geschreven (is een uitzondering in het Duits), dan ook spreekt men die lang uit. Voorbeelden met de klinker 'a':

    Aal [a:l]
    Saal [za:l]
    Staat [ʃtha:t]
    Waage [va:gə]
    Maat [ma:t]

De klinker "ae":

In een vreemd woord spreekt men de "ae" uiteraard uit zoals in die taal. Maar deze klinker komt ook voor in Noord-Duitse plaatsnamen. In dat geval spreekt men de "ae" uit als een lange "a". Voorbeelden:

    Baesweiler [ba:svailɐ]
    Raesfeld [ra:sfɛlt]

De klinker "ai":

In een vreemd woord spreekt men de "ai" uiteraard uit zoals in die taal. Maar deze klinker komt ook voor in schijnbaar Duitse woorden. Dan wordt de "ai" uitgesproken zoals de Duitse "ei", m.a. w. uit te spreken als een heel scherpe 'a', gevolgd door een 'i'-afronding. Voorbeelden:

    Kaiser [khaizɐ]
    Lakai [lakhai]
    Maizena [maitse:na]

De klinker "au":

In een vreemd woord spreekt men de "au" uiteraard uit zoals in die taal. Maar deze klinker komt veel voor in Duitse woorden. In dat geval spreekt me de "au" uit als een Nederlandse 'au' zoals in 'blauw' [De Nederlandse 'ou' komt niet voor in Duitse woorden; in vreemde woorden gebruikt men de uitspraak van die taal zoals bv. 'Couch'. Voorbeelden van "au":

    Haus [haus]
    Laune [launə]
    Auto [autho:]

De klinker "äu":

De "äu" (met Umlaut) spreekt men uit als een korte Nederlandse 'o', gevolgd door een 'i'-afronding. Voorbeelden:

    Häuser [hoizɐ]
    Träumer [troimɐ]
    täuschen [thoiʃn]

De klinker "ay":

In een vreemd woord spreekt men de "ay" uiteraard uit zoals in die taal. Maar deze klinker komt ook voor in Duitse plaats- en persoonsnamen. Dan wordt de "ay" uitgesproken zoals de Duitse "ei", m.a. w. uit te spreken als een heel scherpe 'a', gevolgd door een 'i'-afronding. Voorbeelden:

    Bayern [baiɐn]
    Haydn [haidn]
    Bayreuth [bairoit]



Uitspraak andere letters

A  B  C  D  E  G  H   I  K  L  N 
                     
O  P  R  S  T  U  V  W  Y  Z   



 

Alle gegevens baseren zich op Dudens "Das Aussprachewörterbuch", zie referentiewerken. Verantwoordelijkheid voor layout: Sebastian Norbert Hope, Niedersachsen, Deutschland (zie contact).