U bevindt zich hier: Uitspraak  
UITSPRAAK
Gebruikte
symbolen

e: a: i: o:  lange klinkers zoals in het Nederlands.

a  korte "a" zoals in het Nederlands, maar scherper uitgesproken.

i  korte onbeklemtoonde "i", uitgesproken zoals in het Nederlands met gespreide lippen en vooraan in de mond.

ɪ  beklemtoonde korte klinker "i", uitgesproken zonder gespreide lippen en niet vooraan in de mondholte, een tussenvorm tussen een Nederlandse korte "i" en een doffe "e", maar toch dichter bij de "i"-klank. (Deze uitspraak komt soms ook voor bij een onbeklemtoonde "i".)

ai  de geschreven tweeklank "ei" spreekt men uit als "ai".

u:  lang uitgesproken Nederlandse "oe" als in "koe".

u  kort uitgesproken Nederlandse "oe".

y:  lang uitgesproken Nederlandse "u". Geschreven is dit "ü".

y  kort uitgesproken Nederlandse "u". Geschreven is dit "ü".

ɛ:  lang uitgesproken als een lange vuile Nederlandse "ei" (de eind-"i" niet uitspreken). Dit komt bij de "ä" voor.

ɛ  kort uitgesproken Nederlandse "e" zoals in de Nederlandse woorden "weg, pech". Dit komt veel voor bij de geschreven Duitse "e" en bij de "ä".

ə  doffe "e" zoals in het Nederlands.

ø  uitgesproken als het Nederlandse "eu" in "beuk". Komt voor bij de geschreven "ö".

œ  uitgesproken als het Franse uitgesproken "eu" in "jeune, coeur". Komt voor bij de geschreven en kort uitgesproken "ö".

ɐ  een "r" op het einde van een woord of een lettergreep. Indien aan deze "r" een doffe "e" voorafgaat, valt deze "e" in de uitspraak weg. De uitspraak is een soort doffe "e" die zeer kort wordt uitgesproken en gebonden wordt aan de uitspraak van de vorige letter met een lichte toonverlaging.

r  een zeer rollende "r" die uitgesproken wordt achteraan tegen de keelholte, waarbij de tong achterwaarts geduwd wordt zodat de keelholte meer gesloten wordt.

kh ph th  een "k", "p" of "t" die aangeblazen wordt (geaspireerd) door er een "h" onmiddellijk erop uit te spreken. Dit gebeurt indien er een klinker op volgt, ook indien er een doffe "e" op volgt.

k p t  een "k", "p" of "t" uitgesproken zoals in het Nederlands, zonder aan te blazen. Dit gebeurt indien er geen klinker op volgt.

f, d, b  een "f", "d" of "b" uitgesproken zoals in het Nederlands. De "d" en "b" worden zoals in het Nederlands uitgesproken als een "t" en "p" op het einde van een woord of voor een medeklinker.

n  een "n" uitgesproken zoals in het Nederlands, maar langer aanhalen.

v  Elke geschreven "w" waarbij de bovenste snijtanden lichtjes op de onderlip worden geplaatst en een Nederlandse "v" uitgesproken wordt die enigszins overneigt naar een "w". Een zuivere "w"-uitspraak is echter geen fout, men vermijdt het echter best.

ʃ  Elke geschreven "sch" wordt uitgesproken zoals in het Franse woorden "chemin, chat".

ŋ  een "ng" zoals in het Nederlandse “lang”

ç  een "ch" zoals in het Nederlandse "wicht, zucht". Ook de geschreven "g" in de woorduitgang "-ig" wordt op deze wijze uitgesproken.

x  een "ch" na klinkers, uitgezonderd na een "i" of een "u". Daarbij klinkt de "ch" iets meer naar het bovenste gedeelte van de mondholte toe.

g  Een geschreven "g", uitgesproken als de "g" in het Franse woorden "gare, garçon". Steeds in het begin van een Duits woord of er midden in. Op het einde van een woord of een lettergreep wordt de geschreven "g" uitgesproken als een "k".


UITSPRAAK VAN DE 'C'

Uitspraak andere letters

A  B  C  D  E  G  H   I  K  L  N 
                     
O  P  R  S  T  U  V  W  Y  Z   

 

Uitspraak twee opeenvolgende klinkers
Uitspraak alfabet
Klemtoon van een woord


Uitspraak C

In het onderstaande is de klemtoon van een woord met meerdere lettergrepen weergegeven door een onderlijnde klinker.
De uitspraak van het volledige woord is weergegeven in (groen) fonetisch schrift, waarvoor een verklaring in de linker menukolom.

De "c" is geen echte Duitse medeklinker (buiten het gebruik in "ch" of "sch")  en wordt in alle volledig ingeburgerde vreemde woorden vervangen door een "k" (voorbeelden: Kelvin, Keramik, Konferenz, Konfiguration, Konglomerat, Kongruent, Konsensus, Kuvertüre, Kusine). Gebruik steeds een woordenboek om te weten, welke vreemde woorden in dit geval volledig ingeburgerd zijn en dus met een "k" beginnen en welke niet! Bij niet volledig ingeburgerde vreemde woorden blijft de medeklinker "c" behouden en wordt de uitspraak van de vreemde taal gebruikt.

Uitspraak van "c" in Latijnse of Griekse woorden: staat de "c" voor een "ä, e, i, ö, oe, y", dan spreekt men deze als een 'ts' uit, anders meestal als een 'k'.  Voorbeelden:

    Cäsar [tsɛ:zar]
    Circa [tsɪrkha]
    Cyclamen [tsykla:men]
    Regina Coeli [regi:na tsø:li]
    Conditio [khondi:tsio]
    carpe diem [karphə di:ɛm]
    Cicero [tsi:tsero]

Op te merken: uitzonderlijk wordt in het woord "Cent" de "c" uitgesproken als een "s", hoewel ook een "ts"-uitspraak toegestaan is.

    Cent [sɛnt] of [tsɛnt]

 

Uitspraak van de "ch"

De "ch" komt in Duitse woorden vaak voor midden in of op het einde van een woord. Daarbij wordt deze "ch" na de klinkers "ä,ö,ü,e,i,y" (een "y" wordt in het Duits uitgesproken als een Nederlandse "u"!), alsook na de tweeklanken "ei, eu" en na een medeklinker en in de woorduitgangen "-chen, -lich" uitgesproken als de "ch" in het Nederlandse woord "noch", maar... iets 'zwaarder', aldus vanuit het mondgehemelte neerwaarts uitsprekend, fonetisch weergegeven door een ç. Voorbeelden:

    Frauchen [frauçən]
    Elch [ɛlç]
    euch [oiç]
    manch [manç]
    ich möchte [ɪç mœçthə]
    psychisch [psyçɪʃ]
    beweglich [bəve:klɪç]
    lediglich [le:dɪklɪç]

Na de klinkers "a, o, u (uitspraak als de Nederlandse 'oe')" en na de tweeklank "au" wordt de "ch" uitgesproken als de "ch" in het Nederlandse woord "noch", aldus licht (niet zwaar) tegen het mondgehemelte, fonetisch weergegeven door een x. Voorbeelden:

    nach [na;x]
    hoch [ho:x]
    Buch [bu:x] (maar: Bücher [by:çɐ])
    Rauch [raux] (maar: Räucherware [roiçɐva:rə])

Maar volgt op de "ch" in een Duits woord een "s", dan spreekt men de "ch" als een "k" uit. Voorbeelden:

    wechseln [vɛksəln]
    Eidechse [aidɛksə]
    es wuchs [ɛs vu:ks]

Duitse plaatsnamen die met een "ch" beginnen: de "ch" spreekt men als een 'k' uit met aspiratie (zie uitspraak k) indien er een klinker op volgt. Voorbeelden:

    Chiemsee [khi:mze:]
    Chemnitz [khɛmnɪts]
    Chur [khu:ɐ]

In de meeste Griekse woorden spreekt men de "ch" bij woordaanvang uit als de "ch" in het eerste geval hierboven, aldus fonetisch weergegeven door een ç. Voorbeelden:

    Chemie [çemi:]
    Maar ook in het woord China [çi:na] alhoewel...
    Men spreekt China vaak uit met een Franse "ch" zoals in 'chemin',
    aldus [ʈi:na]. Maar afleidingen ervan spreekt men steeds met
    een Nederlandse"ch" zoals in 'noch", aldus:
    der Chinese [de:ɐ çi:ne:zə]
    chinesisch [çi:ne:zɪʈ]

Maar in Griekse woorden wordt de "ch" in de woordaanvang als een "k" uitgesproken voor een "a, l, o, r". Deze "k"-uitspraak kent een duidelijke aspiratie (zie uitspraak k) indien er een klinker op volgt. Voorbeelden:

    Chlor [klo:ɐ]
    Chronik [kro:nɪk]
    Charta [khartha]
    Chorea [khore:a]

Bij alle andere niet ingeburgerde vreemde woorden gebruikt men de uitspraak van de eigene taal.

 

Uitspraak van de "sch"

De "sch" spreekt men in het Duits uit als de 'ch' in de Franse woorden 'chemin, chevallier, chiffon, chouchou'. Maar in vreemde woorden gebruikt men de uitspraak van die taal, zoals vaak in het Italiaans (Scherzo spreekt men uit als skhɛrtso met een uitgesproken "k") of in het Grieks (schizophren spreekt men uit als ʃɪtsofre:n met een uitspraak als in het Franse woord 'chemin').
Zie voor de "sch" verder onder uitspraak van de S.




Uitspraak andere letters

A  B  C  D  E  G  H   I  K  L  N 
                     
O  P  R  S  T  U  V  W  Y  Z   



 

Alle gegevens baseren zich op Dudens "Das Aussprachewörterbuch", zie referentiewerken. Verantwoordelijkheid voor layout: Sebastian Norbert Hope, Niedersachsen, Deutschland (zie contact).