U bevindt zich hier: Uitspraak  
UITSPRAAK
Gebruikte
symbolen

e: a: i: o:  lange klinkers zoals in het Nederlands.

a  korte "a" zoals in het Nederlands, maar scherper uitgesproken.

i  korte onbeklemtoonde "i", uitgesproken zoals in het Nederlands met gespreide lippen en vooraan in de mond.

ɪ  beklemtoonde korte klinker "i", uitgesproken zonder gespreide lippen en niet vooraan in de mondholte, een tussenvorm tussen een Nederlandse korte "i" en een doffe "e", maar toch dichter bij de "i"-klank. (Deze uitspraak komt soms ook voor bij een onbeklemtoonde "i".)

ai  de geschreven tweeklank "ei" spreekt men uit als "ai".

u:  lang uitgesproken Nederlandse "oe" als in "koe".

u  kort uitgesproken Nederlandse "oe".

y:  lang uitgesproken Nederlandse "u". Geschreven is dit "ü".

y  kort uitgesproken Nederlandse "u". Geschreven is dit "ü".

ɛ:  lang uitgesproken als een lange vuile Nederlandse "ei" (de eind-"i" niet uitspreken). Dit komt bij de "ä" voor.

ɛ  kort uitgesproken Nederlandse "e" zoals in de Nederlandse woorden "weg, pech". Dit komt veel voor bij de geschreven Duitse "e" en bij de "ä".

ə  doffe "e" zoals in het Nederlands.

ø  uitgesproken als het Nederlandse "eu" in "beuk". Komt voor bij de geschreven "ö".

œ  uitgesproken als het Franse uitgesproken "eu" in "jeune, coeur". Komt voor bij de geschreven en kort uitgesproken "ö".

ɐ  een "r" op het einde van een woord of een lettergreep. Indien aan deze "r" een doffe "e" voorafgaat, valt deze "e" in de uitspraak weg. De uitspraak is een soort doffe "e" die zeer kort wordt uitgesproken en gebonden wordt aan de uitspraak van de vorige letter met een lichte toonverlaging.

r  een zeer rollende "r" die uitgesproken wordt achteraan tegen de keelholte, waarbij de tong achterwaarts geduwd wordt zodat de keelholte meer gesloten wordt.

kh ph th  een "k", "p" of "t" die aangeblazen wordt (geaspireerd) door er een "h" onmiddellijk erop uit te spreken. Dit gebeurt indien er een klinker op volgt, ook indien er een doffe "e" op volgt.

k p t  een "k", "p" of "t" uitgesproken zoals in het Nederlands, zonder aan te blazen. Dit gebeurt indien er geen klinker op volgt.

f, d, b  een "f", "d" of "b" uitgesproken zoals in het Nederlands. De "d" en "b" worden zoals in het Nederlands uitgesproken als een "t" en "p" op het einde van een woord of voor een medeklinker.

n  een "n" uitgesproken zoals in het Nederlands, maar langer aanhalen.

v  Elke geschreven "w" waarbij de bovenste snijtanden lichtjes op de onderlip worden geplaatst en een Nederlandse "v" uitgesproken wordt die enigszins overneigt naar een "w". Een zuivere "w"-uitspraak is echter geen fout, men vermijdt het echter best.

ʃ  Elke geschreven "sch" wordt uitgesproken zoals in het Franse woorden "chemin, chat".

ŋ  een "ng" zoals in het Nederlandse “lang”

ç  een "ch" zoals in het Nederlandse "wicht, zucht". Ook de geschreven "g" in de woorduitgang "-ig" wordt op deze wijze uitgesproken.

x  een "ch" na klinkers, uitgezonderd na een "i" of een "u". Daarbij klinkt de "ch" iets meer naar het bovenste gedeelte van de mondholte toe.

g  Een geschreven "g", uitgesproken als de "g" in het Franse woorden "gare, garçon". Steeds in het begin van een Duits woord of er midden in. Op het einde van een woord of een lettergreep wordt de geschreven "g" uitgesproken als een "k".


UITSPRAAK VAN DE 'I'

Uitspraak andere letters

A  B  C  D  E  G  H   I  K  L  N 
                     
O  P  R  S  T  U  V  W  Y  Z   

 

Uitspraak twee opeenvolgende klinkers
Uitspraak alfabet
Klemtoon van een woord


Uitspraak I

In het onderstaande is de klemtoon van een woord met meerdere lettergrepen weergegeven door een onderlijnde klinker.
De uitspraak van het volledige woord is weergegeven in (groen) fonetisch schrift, waarvoor een verklaring in de linker menukolom.

De lange "i" wordt uitgesproken zoals de Nederlandse 'i', de korte "i" wordt meestal speciaal uitgesproken, zie hieronder.

Lange klinkers:

De lange "i" wordt in het Duits uitgesproken zoals in het Nederlands. Wanneer spreekt men een klinker lang uit en wanneer niet? Hier zijn wel een aantal regels, maar toch ook talrijke uitzonderingen. Regels:

Volgt op de beklemtoonde klinker van het woord of de lettergreep maar één medeklinker (uitgezonderd x), dan spreekt men deze lang uit. Er zijn echter zeer veel uitzonderingen, waarbij in dergelijke situaties de "i" toch kort uitgesproken wordt - zie lager. Voorbeelden met de lange klinker "i" (fonetisch een i: met een dubbelpunt):

    Benzin [bɛntsi:n]
    Medizin [meditsi:n]
    er gibt [e:ɐ gi:pt]
    mir [mi:ɐ]
    dir [di:ɐ]
    wir [vi:ɐ]
    erwidren [ɛɐvi:dɐn]
    widrig [wi:drɪç]
    biblisch [bi:blɪʃ]

Bovendien wordt de beklemtoonde "i" lang uitgesproken voor "th", "ph" en voor een andere klinker. Voorbeelden: 

    Brio [bri:o]
    Pius [phi:us]
    Zion [tsi:on]

De "i" wordt lang uitgesproken, indien ze op het woordeinde staat en de klemtoon heeft. Voorbeelden: 

Een onbeklemtoonde lange "i" komt soms voor in eigennamen, in vreemde woorden en uitzonderlijk in verduitse vreemde woorden. Ook die onbeklemtoonde lange "i" spreekt men uit zoals in het Nederlands. Voorbeelden: 

    Erwin [ɛɐvi:n]
    Vampir [vamphi:ɐ]
    passiv [phasi:f]

 

Korte klinkers:

Bij de kort uitgesproken "i" maakt men best het onderscheid tussen enerzijds Duitse en verduitste woorden en anderzijds vreemde woorden. Bij de eerste groep spreekt men de korte "i" geheel anders uit dan in het Nederlands. De uitspraak ervan is een tussenvorm tussen een Nederlandse korte "i" en een doffe "e", maar toch dichter bij de "i"-klank dan wel de doffe "e"-klank, en daardoor met minder gespreide lippen dan bij de scherpe Nederlandse "i". Deze uitspraak wordt fonetisch weergegeven door een ɪ. [Tussen haakjes: vaak wordt een "i" kort uitgesproken, hoewel zij zou kunnen voldoen aan de regels voor een lange uitspraak.] Voorbeelden van korte "i", fonetisch een ɪ:

    in [ɪn]
    im [ɪm]
    mit [mɪt]
    bis [bɪs]
    ich bin [ɪç bɪn]
    mich [mɪç]
    dich [dɪç]
    sich [zɪç]
    du bist [du: bɪst]
    er ist [e:ɐ ɪst]
    wir sind [vi:ɐ zɪnt]
    er wird [e:ɐ vɪrt]
    du wirst [du: vɪrst]
    List [lɪst]
    mild [mɪlt]
    Biss [bɪs]
    Witz [vɪts]
    Fisch [fɪʃ]
    einig [ainɪç]
    April [aprɪl]
    Bistum [bɪsthu:m]
    hinaus [hɪnaus]

In vreemde woorden of woorden die slechts deels verduitst zijn, wordt de korte onbeklemtoonde "i" uitgesproken zoals in het Nederlands, scherp aldus met duidelijk gespreide lippen, fonetisch weergegeven door een i. Maar bij vele woorden uit een vreemde taal overheerst de taaleigen uitspraak. Voorbeelden van scherpe "i":

    Antiquität [anthikvithɛ:t]
    Diplom [diplo:m]
    Zitrone [tsitro:nə]
    Gummi [gumi]
    Idealist [ide-alɪst]
    vertikal [vɛrthikha:l]
    Hemisphäre [hemisfɛ:rə]
    potenziell [pothɛntsiɛl]
    Studie [ʃthu:diə]
    Minute [minu:thə]
    vital [vitha:l]

Aansluitend op het vorige punt, wordt de "i" in het woordeinde "-ion" of "ium" ook scherp uitgesproken. Voorbeelden:

    Demonstration [demonstratsio:n]
    Proklamation [proklamatsio:n]
    Podium [pho:dium]
    Radium [ra:dium]

Uitspraak van de "ie":

Indien de "ie" de klemtoon van het woord heeft, spreekt men ze als een lange 'i' uit, zoals in het Nederlands. Voorbeelden.

    Spiel [ʃphi:l]
    gießen [gi:sn]
    wie [vi:]
    die [di:]
    sie [zi:]
    vier [fi:ɐ]
    Viereck [fi:ɐɛk]
    Sieben [zi:bn]
    Demokratie [demokrathi:]

Er zijn drie afleidingen van "vier" waarbij de "ie" kort uitgesproken wordt als een 'i' die iets of wat naar een doffe 'e' neigt. Dit zijn:

    Viertel [fɪrthəl]
    vierzehn [fɪrtse:n]
    vierzig [fɪrtsɪç]

Indien de "ie" niet de klemtoon van het woord heeft, spreekt men deze eveneens uit als een korte 'i' die meer naar een doffe 'e' neigt. Voorbeelden:

    vielleicht [filaiçt]
    wieso [vizo:]
    wieviel [vifi:l]

Bij afleidingen eindigend op "ei" van een stamwoord met een lang uitgesproken 'ie', wordt de "ie" nog steeds lang uitgesproken, ook al heeft ze dan niet de klemtoon van het woord. Dit is het geval in bijvoorbeeld:

    Spielerei [ʃphi:lərai]
    Ziererei [tsi:rərai]

Op het einde van een woord wordt de beklemtoonde "ie" uitgesproken als een lange "i", maar de onbeklemtoonde "ie" wordt op het woordeinde beschouwd als een opeenvolging van twee afzonderlijke klinkers en ook als dusdanig uitgesproken, namelijk als een korte scherpe "i", gevolgd door een doffe "e". Voorbeelden:

    demokratie [demokrathi:]
    Astronomie [astronomi:]
    Studie [ʃthu:diə]
    Familie [fami:liə]

Uitspraak van de "ieh":

Volgt op een "ie" een "h", dan wordt de 'ie' altijd lang en de "h" helemaal niet uitgesproken en beschouwt men deze laatste als een deel van de klinker. Voorbeelden:

    Vieh [fi:]
    ziehen [tsi:ən]
    fliehen [fli:ən]

Uitspraak van de "ih":

Ook een "i" gevolgd door een "h" wordt lang en de "h" helemaal niet uitgesproken en beschouwt men deze laatste als een deel van de klinker. Voorbeelden:

    ihm [i:m]
    ihnen [i:nən]
    ihr [i:ɐ]
    Schlemihl [ʃle:mi:l]

Uitspraak van de Franse woorduitgang "ier":

Bij Franse woorden die eindigen op een beklemtoonde "ier" en iets of wat deel van de Duitse taal zijn geworden, wordt de uitgang "-ier" met een lange "i"-klank uitgesproken. Maar bij dergelijke Franse woorden die niet verduitst zijn, spreekt men deze uitgang taaleigen uit. Voorbeelden:

    Barbier [barbi:ɐ]
    Offizier [ofitsi:ɐ]
    Bankier [baŋkhi:ɐ]

    Maar:

    Portier [phorthie:]
    Croupier [kruphie:]



Uitspraak andere letters

A  B  C  D  E  G  H   I  K  L  N 
                     
O  P  R  S  T  U  V  W  Y  Z   



 

Alle gegevens baseren zich op Dudens "Das Aussprachewörterbuch", zie referentiewerken. Verantwoordelijkheid voor layout: Sebastian Norbert Hope, Niedersachsen, Deutschland (zie contact).