U bevindt zich hier: Uitspraak  
UITSPRAAK
Gebruikte
symbolen

e: a: i: o:  lange klinkers zoals in het Nederlands.

a  korte "a" zoals in het Nederlands, maar scherper uitgesproken.

i  korte onbeklemtoonde "i", uitgesproken zoals in het Nederlands met gespreide lippen en vooraan in de mond.

ɪ  beklemtoonde korte klinker "i", uitgesproken zonder gespreide lippen en niet vooraan in de mondholte, een tussenvorm tussen een Nederlandse korte "i" en een doffe "e", maar toch dichter bij de "i"-klank. (Deze uitspraak komt soms ook voor bij een onbeklemtoonde "i".)

ai  de geschreven tweeklank "ei" spreekt men uit als "ai".

u:  lang uitgesproken Nederlandse "oe" als in "koe".

u  kort uitgesproken Nederlandse "oe".

y:  lang uitgesproken Nederlandse "u". Geschreven is dit "ü".

y  kort uitgesproken Nederlandse "u". Geschreven is dit "ü".

ɛ:  lang uitgesproken als een lange vuile Nederlandse "ei" (de eind-"i" niet uitspreken). Dit komt bij de "ä" voor.

ɛ  kort uitgesproken Nederlandse "e" zoals in de Nederlandse woorden "weg, pech". Dit komt veel voor bij de geschreven Duitse "e" en bij de "ä".

ə  doffe "e" zoals in het Nederlands.

ø  uitgesproken als het Nederlandse "eu" in "beuk". Komt voor bij de geschreven "ö".

œ  uitgesproken als het Franse uitgesproken "eu" in "jeune, coeur". Komt voor bij de geschreven en kort uitgesproken "ö".

ɐ  een "r" op het einde van een woord of een lettergreep. Indien aan deze "r" een doffe "e" voorafgaat, valt deze "e" in de uitspraak weg. De uitspraak is een soort doffe "e" die zeer kort wordt uitgesproken en gebonden wordt aan de uitspraak van de vorige letter met een lichte toonverlaging.

r  een zeer rollende "r" die uitgesproken wordt achteraan tegen de keelholte, waarbij de tong achterwaarts geduwd wordt zodat de keelholte meer gesloten wordt.

kh ph th  een "k", "p" of "t" die aangeblazen wordt (geaspireerd) door er een "h" onmiddellijk erop uit te spreken. Dit gebeurt indien er een klinker op volgt, ook indien er een doffe "e" op volgt.

k p t  een "k", "p" of "t" uitgesproken zoals in het Nederlands, zonder aan te blazen. Dit gebeurt indien er geen klinker op volgt.

f, d, b  een "f", "d" of "b" uitgesproken zoals in het Nederlands. De "d" en "b" worden zoals in het Nederlands uitgesproken als een "t" en "p" op het einde van een woord of voor een medeklinker.

n  een "n" uitgesproken zoals in het Nederlands, maar langer aanhalen.

v  Elke geschreven "w" waarbij de bovenste snijtanden lichtjes op de onderlip worden geplaatst en een Nederlandse "v" uitgesproken wordt die enigszins overneigt naar een "w". Een zuivere "w"-uitspraak is echter geen fout, men vermijdt het echter best.

ʃ  Elke geschreven "sch" wordt uitgesproken zoals in het Franse woorden "chemin, chat".

ŋ  een "ng" zoals in het Nederlandse “lang”

ç  een "ch" zoals in het Nederlandse "wicht, zucht". Ook de geschreven "g" in de woorduitgang "-ig" wordt op deze wijze uitgesproken.

x  een "ch" na klinkers, uitgezonderd na een "i" of een "u". Daarbij klinkt de "ch" iets meer naar het bovenste gedeelte van de mondholte toe.

g  Een geschreven "g", uitgesproken als de "g" in het Franse woorden "gare, garçon". Steeds in het begin van een Duits woord of er midden in. Op het einde van een woord of een lettergreep wordt de geschreven "g" uitgesproken als een "k".


UITSPRAAK VAN DE 'O'

Uitspraak andere letters

A  B  C  D  E  G  H   I  K  L  N 
                     
O  P  R  S  T  U  V  W  Y  Z   

 

Uitspraak twee opeenvolgende klinkers
Uitspraak alfabet
Klemtoon van een woord


Uitspraak O

In het onderstaande is de klemtoon van een woord met meerdere lettergrepen weergegeven door een onderlijnde klinker.
De uitspraak van het volledige woord is weergegeven in (groen) fonetisch schrift, waarvoor een verklaring in de linker menukolom.

De "o" wordt uitgesproken zoals de Nederlandse 'o'. Maar met Umlaut verandert de uitspraak in een Nederlandse "eu".

Lange klinkers:

De lange "o" wordt in het Duits uitgesproken zoals de Nederlandse "o". Wanneer spreekt men een klinker lang uit en wanneer niet? Hier zijn wel een aantal regels, maar toch ook talrijke uitzonderingen. Regels:

Volgt op de beklemtoonde klinker maar één medeklinker (uitgezonderd x) in de lettergreep, dan spreekt men deze lang uit. Voorbeelden met de lange klinker "o" (fonetisch een o: met een dubbelpunt):

    vor [fo:ɐ]
    vorab [fo:ɐap]
    groß [gro:s]
    Montag [mo:ntha:k]
    schon [ʃo:n]
    Kloster [klo:sthɐ]
    holen [ho:lən]
    Mogelei [mo:gəlai]
    Solingen [zo:lɪŋən]
    Koblenz [kho:blɛnts]
    Jodler [jo:dlɐ]
    Kobra [kho:bra]
    Kolloquium [kholo:kvium]

Bovendien wordt de beklemtoonde "o" lang uitgesproken voor "th", "ph" en voor een andere klinker. Voorbeelden: 

    Philosoph [filozo:f]
    Boa [bo:a]
    Protozoen [prothotso:ən]
    Koautor [kho:autho:ɐ]

De beklemtoonde "o" wordt altijd lang uitgesproken op het einde van het woord. Voorbeelden:

    Büro [byro:]
    Hallo [halo:]
    Klo [klo:]
    Pro [pro:]

De beklemtoonde "o" wordt ook lang uitgesproken in vele woorden met de lettergroep "-ost" (maar lees afwijkingen hieronder) en ook in een heel aantal uitzonderingen op de hoogste regel hierboven. Voorbeelden:

    Ostern [o:sthɐn]
    Trost [tro:st]
    prost [pro:st]
    koks [kho:ks]
    Mond [mo:nt]
    Obst [o:pst]
    Vogt [fo:kt]

    Maar zeer uitzonderlijk korte "o":

    Ost [ost]
    Osten [osthn]
    Hochzeit [hoxtsait]

Men spreekt de niet-beklemtoonde "o" lang uit in de woorduitgang -or. Voorbeelden:

    Tumor [thu:mo:ɐ]
    Professor [profɛso:ɐ]
    Doktor [doktho:ɐ]
    Direktor [dirɛktho:ɐ]
    Lektor [lɛktho:ɐ]
    Protektor [prothɛktho:ɐ]

In sommige uitzonderingen is de niet beklemtoonde "o" eveneens lang uit te spreken. Voorbeelden:

    Almosen [almo:zn] (uitzonderlijke korte "a")
    Herzog [hɛɐtso:k]
    Kleinod [klaino:t]

Korte klinkers:

In alle andere gevallen wordt een beklemtoonde klinker "o" kort uitgesproken, alsook in de talrijke uitzonderingen op de regels voor een lang uitgesproken "o". Spreek de korte "o" heel hol uit!

    Lorbeer [lorbe:ɐ]
    Hochzeit [hoxtsait]
    Post [phost]
    von [fon]
    vorne [fornə]
    vom [fom]
    Vorteil [foɐthail]
    Groll [grol]
    kommen [khomən]
    Sonne [zonə]
    Sorge [zorgə]

In vele vreemde woorden of deels verduitste woorden wordt de niet beklemtoonde "o" uitgesproken als een halflange "o", dus geen holle korte "o". Voorbeelden:

    Demokratie [demokrathi:]
    Video [vi:deo]
    propagieren [prophagi:rən]
    Promotion [promotsio:n]
    Prospektor [prosphɛktho:ɐ]
    Protest [prothɛst]
    Geologie [ge-ologi:]
    Professor [profɛso:ɐ]
    Kolloquium [kholo:kvium]
    Protoplasma [prothoplasma]
    Dekoration [dekhoratsio:n]

De niet beklemtoonde "o" wordt eveneens halflang uitgesproken op het woordeinde of voor een andere klinker. Voorbeelden:

    Kakao [khakhao]
    Anno [ano]
    Oase [oa:zə]
    Poem [phoe:m]

Lange klinker "ö":

Volgt op de beklemtoonde klinker maar één medeklinker (uitgezonderd x) in de beklemtoonde lettergreep, dan spreekt men de klinker lang uit, met een uitspraak die overeenkomst met de Nederlandse 'eu' van 'deur', fonetisch weergegeven door een ø:. Voorbeelden:

    Größe [grø:sə]
    schön [ʃø:n]
    schnöde [ʃnø:də]
    hören [hø:rən]
    Behörde [bəhø:ɐdə]
    nötig [nø:thɪç]
    trösten [trø:sthn]
    Österreich [ø:sthəraiç]

Bovendien wordt de beklemtoonde "ö" lang uitgesproken voor "th", "ph" en voor een andere klinker. Voorbeelden:

    Köthen [khø:thn]
    böig [bø:ɪç]

Heeft de "ö" aan het woordeinde de klemtoon, dan wordt ze ook lang uitgesproken. Voorbeelden:

    [bø:]
    Diarrhö [diarø:]

Een aantal uitzonderingen met lang uitgesproken "ö":

    höchst [hø:xst]
    Gehöft [gəhø:ft]

Men spreekt de niet-beklemtoonde "ö" lang uit in afleidingen van woorden eindigend op "-chen" . Voorbeelden:

    Kleinödchen [klainø:tçən]
    Korridörchen [khoridø:ɐçən]

De niet beklemtoonde "ö" wordt ook lang uitgesproken, wanneer het gaat om een afleiding eindigend op "-ei" waarbij de stam een lang uitgesproken "ö" heeft. Voorbeelden:

    Döserei [dø:zərai]
    Flöterei [flø:thərai]

Korte klinker "ö":

In alle andere gevallen wordt een beklemtoonde klinker "ö" uitgesproken gelijkend op de "eu" in de Franse woorden "jeune, coeur", maar dan als duidelijk korte klinker. Fonetisch is dit weergegeven door een œ. Voorbeelden:

    Götter [gœthɐ]
    löschen [lœʃn]
    Klöppelei [klœphəlai]
    Geröll [gərœl]

Men spreekt de korte niet beklemtoonde "ö" uit als een Nederlandse "eu", maar dan kort uitgesproken. Voorbeelden:

    möblieren [møbli:rən]
    Diözese [diøtse:zə]
    ökonomisch [økhono:mɪʃ]
    Homöopath [homøopha:t]

De klinker "oe":

Bij eigennamen spreekt men de "oe" uit als een "ö" volgens bovenstaande regels. Als het een lange beklemtoonde klinker is, spreekt men het dus uit als een Nederlandse "eu", fonetisch ø; als het om een korte klinker gaat, gelden de twee regels hierboven. Voorbeelden:

    Goethe [gø:thə]

Bij Noordduitse plaatsnamen spreekt men de "oe" uit als een lange "o". Voorbeelden:

    Soest [zo:st]
    Coesfeld [kho:sfelt]
    Itzehoe [ɪtsəho:]

De klinker "öe":

De "öe" spreekt men uit als een lange "ö". Voorbeelden:

    Diarrhöe [diarø:] (net zoals het woord 'Diarrhö')

De klinker "oh" en "öh":

Volgt op de "o" of de "ö" een "h", dan wordt de "o" of de "ö" altijd lang uitgesproken, de "h" helemaal niet en is te beschouwen als deel van de klinker. Voorbeelden:

    drohen [dro:ən]
    Sohn [zo:n]
    Höhe [hø:ə]
    Söhnchen [zø:nçən]

De klinker "oi":

De klinker "oi" komt soms voor in Duitse eigennamen en plaatsnamen. Dan spreekt men deze steeds uit als een lange "o". Voorbeelden:

    Voigt [fo:kt]
    Roisdorf [ro:sdorf]
    Troisdorf [tro:sdorf]

De klinker "oo":

Een dubbele "o" komt in het Duits zelden voor en wordt uiteraard als een lange "o" uitgesproken. Voorbeelden:

    Boot [bo:t]
    Moor [mo:r]



Uitspraak andere letters

A  B  C  D  E  G  H   I  K  L  N 
                     
O  P  R  S  T  U  V  W  Y  Z   



 

Alle gegevens baseren zich op Dudens "Das Aussprachewörterbuch", zie referentiewerken. Verantwoordelijkheid voor layout: Sebastian Norbert Hope, Niedersachsen, Deutschland (zie contact).