U bevindt zich hier: Uitspraak  
UITSPRAAK
Gebruikte
symbolen

e: a: i: o:  lange klinkers zoals in het Nederlands.

a  korte "a" zoals in het Nederlands, maar scherper uitgesproken.

i  korte onbeklemtoonde "i", uitgesproken zoals in het Nederlands met gespreide lippen en vooraan in de mond.

ɪ  beklemtoonde korte klinker "i", uitgesproken zonder gespreide lippen en niet vooraan in de mondholte, een tussenvorm tussen een Nederlandse korte "i" en een doffe "e", maar toch dichter bij de "i"-klank. (Deze uitspraak komt soms ook voor bij een onbeklemtoonde "i".)

ai  de geschreven tweeklank "ei" spreekt men uit als "ai".

u:  lang uitgesproken Nederlandse "oe" als in "koe".

u  kort uitgesproken Nederlandse "oe".

y:  lang uitgesproken Nederlandse "u". Geschreven is dit "ü".

y  kort uitgesproken Nederlandse "u". Geschreven is dit "ü".

ɛ:  lang uitgesproken als een lange vuile Nederlandse "ei" (de eind-"i" niet uitspreken). Dit komt bij de "ä" voor.

ɛ  kort uitgesproken Nederlandse "e" zoals in de Nederlandse woorden "weg, pech". Dit komt veel voor bij de geschreven Duitse "e" en bij de "ä".

ə  doffe "e" zoals in het Nederlands.

ø  uitgesproken als het Nederlandse "eu" in "beuk". Komt voor bij de geschreven "ö".

œ  uitgesproken als het Franse uitgesproken "eu" in "jeune, coeur". Komt voor bij de geschreven en kort uitgesproken "ö".

ɐ  een "r" op het einde van een woord of een lettergreep. Indien aan deze "r" een doffe "e" voorafgaat, valt deze "e" in de uitspraak weg. De uitspraak is een soort doffe "e" die zeer kort wordt uitgesproken en gebonden wordt aan de uitspraak van de vorige letter met een lichte toonverlaging.

r  een zeer rollende "r" die uitgesproken wordt achteraan tegen de keelholte, waarbij de tong achterwaarts geduwd wordt zodat de keelholte meer gesloten wordt.

kh ph th  een "k", "p" of "t" die aangeblazen wordt (geaspireerd) door er een "h" onmiddellijk erop uit te spreken. Dit gebeurt indien er een klinker op volgt, ook indien er een doffe "e" op volgt.

k p t  een "k", "p" of "t" uitgesproken zoals in het Nederlands, zonder aan te blazen. Dit gebeurt indien er geen klinker op volgt.

f, d, b  een "f", "d" of "b" uitgesproken zoals in het Nederlands. De "d" en "b" worden zoals in het Nederlands uitgesproken als een "t" en "p" op het einde van een woord of voor een medeklinker.

n  een "n" uitgesproken zoals in het Nederlands, maar langer aanhalen.

v  Elke geschreven "w" waarbij de bovenste snijtanden lichtjes op de onderlip worden geplaatst en een Nederlandse "v" uitgesproken wordt die enigszins overneigt naar een "w". Een zuivere "w"-uitspraak is echter geen fout, men vermijdt het echter best.

ʃ  Elke geschreven "sch" wordt uitgesproken zoals in het Franse woorden "chemin, chat".

ŋ  een "ng" zoals in het Nederlandse “lang”

ç  een "ch" zoals in het Nederlandse "wicht, zucht". Ook de geschreven "g" in de woorduitgang "-ig" wordt op deze wijze uitgesproken.

x  een "ch" na klinkers, uitgezonderd na een "i" of een "u". Daarbij klinkt de "ch" iets meer naar het bovenste gedeelte van de mondholte toe.

g  Een geschreven "g", uitgesproken als de "g" in het Franse woorden "gare, garçon". Steeds in het begin van een Duits woord of er midden in. Op het einde van een woord of een lettergreep wordt de geschreven "g" uitgesproken als een "k".


UITSPRAAK VAN DE 'R'

Uitspraak andere letters

A  B  C  D  E  G  H   I  K  L  N 
                     
O  P  R  S  T  U  V  W  Y  Z   

 

Uitspraak twee opeenvolgende klinkers
Uitspraak alfabet
Klemtoon van een woord


Rollende R

In het onderstaande is de klemtoon van een woord met meerdere lettergrepen weergegeven door een onderlijnde klinker.
De uitspraak van het volledige woord is weergegeven in (groen) fonetisch schrift, waarvoor een verklaring in de linker menukolom.

De Duitse taal wordt hoofdzakelijk achterin de mond, tegen de keelholte uitgesproken, dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de Franse taal, die vooraan in de mond uitgesproken wordt. Dat verschijnsel doet zich zeer uitgesproken voor bij de uitspraak van de "r". Om de Duitse "r" juist uit te speken, laat u deze zeer duidelijk rollen achteraan in de mond. Daarbij wordt de tong naar achteren gedrukt waarbij de keelholte haast gesloten wordt. Spreek op die wijze de "r" uit en laat ze maar lustig en overdadig rollen, zonder ze te laten 'schuren'.

Staat de "r" vooraan in een woord, dan is het rollen sterk geaccentueerd. Maak er echter geen Franse "r" van, die meer rolt van de keel naar het bovenste en voorste gehemelte; spreek de letter achteraan in de mond, volledig tegen de keel uit. U zal bemerken, dat u dan ook de daaropvolgende klinker veel voller achteraan in de mondholte zal uitspreken. Voorbeelden ter inoefening:

    reich [raiç]
    Regen [re:gn]
    reiben [raibn]
    Reue [roiə]
    Rheuma [roima]
    Rücken [rykhn]
    Rose [ro:zə]
    Groll [grol]
    Geröll [gərœl]
    pro [pro:]
    Training [trɛ:nɪŋ]
    Trampolin [trampholi:n]

Om het onderscheid duidelijk te horen tussen een Franse rollende "r" en een Duitse, kan u eens oefenen met volgende Franse woorden, die in het Duits overgenomen zijn en waarbij de "r" toch op zijn Duits wordt uitgesproken:

    Routine [ruthi:nə]
    Roulette [rulɛthə]
    Rosine [rozi:nə]
    Romanze [romantsə]
    Retrospektive [retrosphɛkthi:və]



Vervanging van de R

Een "r" op het einde van een Duits woord of lettergreep wordt uitgesproken als een soort doffe "e" die zeer kort uitgesproken wordt en gebonden wordt aan de uitspraak van de vorige letter met een lichte toonverlaging. Er zit aldus geen "r"-klank in! Indien aan deze "r" een doffe "e" voorafgaat, valt deze "e" in de uitspraak weg. Fonetisch wordt dit weergegeven door een ɐ. Enkele voorbeelden:

    Direktor [direktho:ɐ]
    Tor [tho:ɐ]
    Tür [thy:ɐ]
    klar [kla:ɐ]
    er [e:ɐ]
    der [de:ɐ]
    mehr [me:ɐ]
    größer [grø:sɐ]
    Spieler [ʃphi:lɐ]
    Haar [ha:ɐ]
    Bier [bi:ɐ]
    Ohr [o:ɐ]
    vier [fi:ɐ]
    her [he:ɐ]
    Rennreiter [rɛnraithɐ]
    Rohrling [ro:ɐ:lɪŋ]
    mehrfach [me:ɐfax]

Deze merkwaardige vervanging van de "r" door een soort zeer kort uitgesproken doffe "e" wordt ook wel eens midden in een lettergreep toegepast na een klinker. Dat mag, hoeft echter niet. Voorbeelden:

    dort [doɐt / dort]
    Bart [ba:ɐt / ba:rt]
    Harz [ha:ɐts / ha:rts]
    Arzt [a:ɐtst / a:rtst]
    Form [foɐm / form]
    er wird [e:ɐ vɪɐt / e:ɐ vɪrt]

    Maar overwegend:

    erste [e:ɐstə]
    erde [e:ɐdə]
    werden [ve:ɐdn]

Tenslotte wordt ook de "r" in de voorvoegsels "er-, ver-, zer-" en in de werkwoorduitgang "-ern" ook als een soort doffe "e" uitgesproken. Voorbeelden:

    erobern [ɛɐo:bəɐn]
    erfahren [ɛɐfa:rən]
    Verlust [fɛɐlust]
    verfeinern [fɛɐfainɐn]
    zerlegen [stɛɐle:gn]
    zerkleinern [stɛɐklainɐn]



Uitspraak andere letters

A  B  C  D  E  G  H   I  K  L  N 
                     
O  P  R  S  T  U  V  W  Y  Z   



 

Alle gegevens baseren zich op Dudens "Das Aussprachewörterbuch", zie referentiewerken. Verantwoordelijkheid voor layout: Sebastian Norbert Hope, Niedersachsen, Deutschland (zie contact).