U bevindt zich hier: Uitspraak  
UITSPRAAK
Gebruikte
symbolen

e: a: i: o:  lange klinkers zoals in het Nederlands.

a  korte "a" zoals in het Nederlands, maar scherper uitgesproken.

i  korte onbeklemtoonde "i", uitgesproken zoals in het Nederlands met gespreide lippen en vooraan in de mond.

ɪ  beklemtoonde korte klinker "i", uitgesproken zonder gespreide lippen en niet vooraan in de mondholte, een tussenvorm tussen een Nederlandse korte "i" en een doffe "e", maar toch dichter bij de "i"-klank. (Deze uitspraak komt soms ook voor bij een onbeklemtoonde "i".)

ai  de geschreven tweeklank "ei" spreekt men uit als "ai".

u:  lang uitgesproken Nederlandse "oe" als in "koe".

u  kort uitgesproken Nederlandse "oe".

y:  lang uitgesproken Nederlandse "u". Geschreven is dit "ü".

y  kort uitgesproken Nederlandse "u". Geschreven is dit "ü".

ɛ:  lang uitgesproken als een lange vuile Nederlandse "ei" (de eind-"i" niet uitspreken). Dit komt bij de "ä" voor.

ɛ  kort uitgesproken Nederlandse "e" zoals in de Nederlandse woorden "weg, pech". Dit komt veel voor bij de geschreven Duitse "e" en bij de "ä".

ə  doffe "e" zoals in het Nederlands.

ø  uitgesproken als het Nederlandse "eu" in "beuk". Komt voor bij de geschreven "ö".

œ  uitgesproken als het Franse uitgesproken "eu" in "jeune, coeur". Komt voor bij de geschreven en kort uitgesproken "ö".

ɐ  een "r" op het einde van een woord of een lettergreep. Indien aan deze "r" een doffe "e" voorafgaat, valt deze "e" in de uitspraak weg. De uitspraak is een soort doffe "e" die zeer kort wordt uitgesproken en gebonden wordt aan de uitspraak van de vorige letter met een lichte toonverlaging.

r  een zeer rollende "r" die uitgesproken wordt achteraan tegen de keelholte, waarbij de tong achterwaarts geduwd wordt zodat de keelholte meer gesloten wordt.

kh ph th  een "k", "p" of "t" die aangeblazen wordt (geaspireerd) door er een "h" onmiddellijk erop uit te spreken. Dit gebeurt indien er een klinker op volgt, ook indien er een doffe "e" op volgt.

k p t  een "k", "p" of "t" uitgesproken zoals in het Nederlands, zonder aan te blazen. Dit gebeurt indien er geen klinker op volgt.

f, d, b  een "f", "d" of "b" uitgesproken zoals in het Nederlands. De "d" en "b" worden zoals in het Nederlands uitgesproken als een "t" en "p" op het einde van een woord of voor een medeklinker.

n  een "n" uitgesproken zoals in het Nederlands, maar langer aanhalen.

v  Elke geschreven "w" waarbij de bovenste snijtanden lichtjes op de onderlip worden geplaatst en een Nederlandse "v" uitgesproken wordt die enigszins overneigt naar een "w". Een zuivere "w"-uitspraak is echter geen fout, men vermijdt het echter best.

ʃ  Elke geschreven "sch" wordt uitgesproken zoals in het Franse woorden "chemin, chat".

ŋ  een "ng" zoals in het Nederlandse “lang”

ç  een "ch" zoals in het Nederlandse "wicht, zucht". Ook de geschreven "g" in de woorduitgang "-ig" wordt op deze wijze uitgesproken.

x  een "ch" na klinkers, uitgezonderd na een "i" of een "u". Daarbij klinkt de "ch" iets meer naar het bovenste gedeelte van de mondholte toe.

g  Een geschreven "g", uitgesproken als de "g" in het Franse woorden "gare, garçon". Steeds in het begin van een Duits woord of er midden in. Op het einde van een woord of een lettergreep wordt de geschreven "g" uitgesproken als een "k".


KLEMTOON VAN EEN WOORD

 

Uitspraak letters
A  B  C  D  E  G  H   I  K  L  N 
                     
O  P  R  S  T  U  V  W  Y  Z   

 

Uitspraak twee opeenvolgende klinkers
Uitspraak alfabet


Klemtoon van een woord

In het onderstaande is de klemtoon van een woord met meerdere lettergrepen weergegeven door een onderlijnde klinker.
De uitspraak van het volledige woord is weergegeven in (groen) fonetisch schrift, waarvoor een verklaring in de linker menukolom.

Een klinker juist uitspreken is niet eenvoudig, ondermeer omdat een niet-Duitstalige niet steeds automatisch weet of een klinker de klemtoon heeft of niet. Heeft een klinker de klemtoon, dan wordt die nooit dof uitgesproken. Hoe kan u weten of een klinker de klemtoon van het woord heeft of niet? Er is vaak geen regel voor te geven, hoewel hieronder enkele hulpmiddelen vermeld worden. De ervaring met de taal wordt dan ook van zeer groot belang. Raadpleeg steeds een woordenboek waar men altijd de beklemtoonde lettergreep van een woord aangeeft. En weet wel... vele woorden hebben in het Duits een andere lettergreep beklemtoond dan u zou verwachten als Nederlandstalige. Enkele voorbeelden van dit laatste:

    Kanapee [khanaphe]
    Korridor [khorido:ɐ]
    lebendig [lebɛndɪç]

Hulpmiddelen voor de klemtoon van een woord

Het gaat hier slechts om hulpmiddelen waarbij vaak de uitzonderingen talrijk zijn.

In eenvoudige woorden ligt de klemtoon op de eerste lettergreep. Voorbeelden:

    Acker [akhɐ]
    Erde [e:ɐdə]
    Elend [e:lɛnt]
    Rose [ro:zə]
    spielen [ʃphi:lən]
    stehen [ʃthe:ən]

In afgeleide woorden heeft haast steeds de eerste lettergreep de klemtoon. Voorbeelden:

    langsam [laŋza:m]
    Mannschaft [manʃaft]
    Brauchbarkeit [brauxba:ɐkhait]
    Pflegschaft [pfle:gʃaft]
    reichlich [raiçlɪç]

De voorvoegsels "be-, ent-, er-, ge-, ver-, zer-" hebben normalerwijze geen klemtoon. Maar men kan de klemtoon erop leggen door speciale accenten in de zin. Voorbeelden zonder klemtoon op die voorvoegsels:

    besiegen [bəzi:gn]
    entlohnen [ɛntlo:nən]
    Erklärung [ɛɐklɛ:ruŋ]
    Gespräch [gəʃprɛ:ç]
    vergüten [fɛɐgu:thn]
    zersetzen [tsɛɐzɛtsn]

De voorvoegsels "ab-, an-, aus-, bei-, ein-, nach-" hebben meestal wel de klemtoon. Voorbeelden:

    abschalten [apʃalthn]
    Anzug [antsu:k]
    Ausgang [ausgaŋ]
    beilegen [baile:gn]
    eingehen [ainge:ən]
    Nachlass [na:xlas]

Woorden met de volgende voorvoegsels hebben soms de klemtoon erop, soms helemaal niet: "da-, dar-, durch-, her-, hier-, hin-, hinter-, in-, miss-, ob-, über-, um-, un-, unter-, voll-, wider-, wieder-, zu-". Zie dieper hieronder voor voorbeelden.

De woorduitgangen "-ei" en "-ieren" hebben steeds de klemtoon op die uitgang. Voorbeelden:

    Bücherei [by:xərai]
    Polizei [polizai]
    Schalmei [ʃalmai]
    polieren [poli:rən]
    studieren [ʃthudi:rən]

Bij afkortingen met letters ligt de klemtoon op de laatste letter. Tussen haakjes: in het Duits zet men nooit punten tussen afkortingen. Voorbeelden:

    LKW [ɛlkha:ve:]
    PKW [phe:kha:ve:]
    EU [e:u:]

Plaatsnamen hebben vaak de klemtoon op onverwachte plaatsen. Voorbeelden:

    Berlin [bɛrli:n]
    Hannover [hano:fɐ]
    Osnabrück [osnabryk]
    Saarbrücken [za:ɐbrykhn]
    Schwerin [ʃveri:n]

Bij samengestelde woorden heeft vaak het eerste deel de (hoofd)klemtoon. Voorbeelden:

    Dampfschifffahrt [dampfʃɪfa:rt]
    Regierungsrat [rəgi:ruŋsra:t]
    Scheinwerfer [ʃainvɛɐfɐ]
    Wiesbaum [vi:sbaum]
    Fußkissen [fu:skhɪsn]

    Maar:

    Hohepriester [ho:əpri:sthɐ]
    Vierzimmerwohnung [fi:ɐtsɪmɐvo:nuŋ]
    liebkosen [li:pkho:zm]
    Rechtsaußen [rɛçsausn]

Een aantal samengestelde bijwoorden, voegwoorden en voornaamwoorden:

    abseits [apzaits]
    abzüglich [aptsy:klɪç]
    angesichts [angəzɪçts]
    anhand [anhant]
    anstatt [anʃthat]
    anstelle [anʃthɛlə]
    aufgrund [aufgrunt]
    außerdem [ausɐde:m]
    außerhalb [ausɐhalp]
    beiderseits [baidɐzaits]
    bergab [bɛrkap]
    bergauf [bɛrkauf]
    daher [da:hɛɐ]
    daherab [da:hɛɐap]
    dahin [da:hɪn]
    dahinab [da:hɪnap]
    dahinauf [da:hɪnauf]
    dahinaus [da:hɪaus]
    dahinein [da:hɪnain]
    dahinter [da:hɪnthɐ]
    dahinterher [da:hɪnthɐhɛ:ɐ]
    dahinunter [da:hɪnunthɐ]
    dahinwärts [da:hɪnvɛrts]
    deshalb [dɛshalp]
    derzeit [de:ɐtsait]
    derjenige [de:ɐje:nɪgə]
    derenthalben [de:rənthalbɐ]
    dermalige [de:ɐma:lɪgə]
    dennoch [dɛnox]
    diesseits [di:szaits]
    dorther [dorthɛ:ɐ]
    dorthin [dorthɪn]
    dorthinab [dorthɪnap]
    dorthinaus [dorthɪnaus]
    dortseits [dortzaits]
    eingangs [aingaŋs]
    einschließlich [ainʃli:slɪç]
    entgegen [ɛntge:gn]
    entlang [ɛntlaŋ]
    entsprechend [ɛntʃprɛçnt]
    etwa [ɛtva]
    etwaig [ɛtvaiç]
    etwas [ɛtvas]
    herab [hɛrap]
    heran [hɛran]
    herauf [hɛrauf]
    heraus [hɛraus]
    herbei [hɛɐbai]
    herein [hɛrain]
    herüber [hɛry:bɐ]
    herunter [hɛrunthɐ]
    hervor [hɛɐfo:ɐ]
    herwärts [he:ɐvɛrts]
    herzu [hɛɐtsu:]
    hinab [hɪnap]
    hinan [hɪnan]
    hinauf [hɪnauf]
    hinaus [hɪnaus]
    hindurch [hɪndurç]
    hinein [hɪnain]
    hintenan [hɪnthənan]
    hintendran [hɪnthəndran]
    hintendrauf [hɪnthəndrauf]
    hintenhin [hɪnthənhɪn]
    hinterher [hɪnthɐhe:ɐ]
    hinüber [hɪny:bɐ]
    hinunter [hɪnunthɐ]
    hervor [hɛɐfo:ɐ]
    hirwärts [hɪnvɛrts]
    hinzu [hɪntsu:]
    oberhalb [o:bɐhalp]
    unterhalb [unthɐhalp]
    unweit [unvait]
    vorab [fo:ɐap]
    voran [foran]
    vorauf [forauf]
    voraus [foraus]
    vorbei [fo:ɐbai]
    vorher [fo:ɐhe:ɐ]
    vorhin [fo:ɐhɪn]
    vorhinein [fo:ɐhɪnain]
    vornherein [fornhɛrain]
    vornhin [fornhɪn]
    vornüber [forny:bɐ]
    vorüber [fory:bɐ]
    vorwärts [fo:ɐvɛrts]
    vorzu [fo:ɐtsu:]
    zugunsten [tsu:gunsthn]
    zuwider [tsu:vi:dɐ]
    zuzüglich [tsu:tsy:klɪç]



Uitspraak letters

A  B  C  D  E  G  H   I  K  L  N 
                     
O  P  R  S  T  U  V  W  Y  Z   



 

Alle gegevens baseren zich op Dudens "Das Aussprachewörterbuch", zie referentiewerken. Verantwoordelijkheid voor layout: Sebastian Norbert Hope, Niedersachsen, Deutschland (zie contact).